Seda Uganda'da

Yeni Blog!

2011-07-24T13:19:00.002-07:00

Artık şu adreste yazıyorum, hepinizi beklerim!!!

www.blog.dunyakazanbizkepce.com

Sevgiyle,

Yeni Blog!

2011-07-24T13:19:00.001-07:00

Artık şu adreste yazıyorum, hepinizi beklerim!!!

http://blog.dunyakazanbizkepce.com/

Sevgiyle,

Yeni Blog!

2011-07-24T13:19:00.000-07:00

Artık şu adreste yazıyorum, hepinizi beklerim!!!

http://blog.dunyakazanbizkepce.com/

Sevgiyle,

Son Soz

2009-09-14T20:56:00.000-07:00

Tam iki bucuk ay suren Afrika seyahatimin nihayet sonuna geldim. Sekiz kiloyla geldigim Afrika’dan on kiloyla ayriliyorum bu aksam, Bruksel aktarmali İstanbul ucagima binip.

Fransizca dersleri vererek bir sene boyunca biriktirdigim parayi boyle bir amac ugruna harcamak yaptigim en akillica islerden biriydi. Merak edenler icin soyleyeyim, ucak bileti, vizeler, yeme icme her sey dahil seyahatim toplam iki milyar civarinda tuttu. Tum Afrika seyahatim boyunca toplam bir gece otelde kaldim, Kisiita'da gonullu hizmetime karsilik kalacagim yere para odemedim, diger zamanlardaysa hep arkadasin arkadasi seklinde ayarladim konaklama isini.

Seyahatim boyunca oncelikle hic tanimadigim, bilmedigim Afrika hakkinda epeyce bir fikir sahibi oldum. Turkiye'de, bu kitada olup bitenlerden bu kadar bihaber olusumuza her gecen gun daha da sastim. Oyle ya Afrika'ya gelecegimi soyledigim ilk bir kac kisi "Ne yapacaksin Afrika'da, orada yamyamlar var!" yorumunda bulunmuslardi. Benim de bir zamanlar "Var mi ki acaba?" diye tereddut ettigim bu yoruma simdi o kadar guluyorum ki!

Afrika'da kaldigim zaman boyunca yasadiklarimi blogum sayesinde aktarmaya calistim, yine de yazdiklarima baktigimda "Ya keske sunu da anlatsaydim, ah bir de su vardi!" diyerek hayiflaniyorum anlatmaya imkan bulamadigim hikayeler yuzunden.

Afrika'yi gezip gormenin, buralarda neler olup bittigi konusunda bilgi sahibi olmanin yaninda beni en cok buyuten deneyim Kisiita'da cocuklarla calismakti. Hani "Yok" denir ya bazen, ben gercek "yok"un anlamini burada ogrendim. "Hani o da mi yok, daha neler!" denir ya, vallahi de billahi de yok iste. Belki bir yerden duysaydim buradaki durumu, okusaydim bir gazete kosesinde, icim burkulurdu, uzulurdum. Bir an surerdi, unutur giderdim sonra. Ama Kisiita'da bir bucuk ay yasamak, soyleyebilirim ki benim icin tam bir hayat deneyimi oldu.

Kimi zaman zor geldi bazi seyler. Yatacak yerin temiz ya da konforlu olmamasi, suyu bes yuz metre otedeki kuyudan cekmek, her seferinde kaynatmak, su yoklugundan dogru durust dus bile alamamak, elektrik olmadigindan tum gunluk aktiviteleri gunese gore ayarlamak, bunlara bir sure sonra alisiyor insan. Bana en zor gelen bir bucuk ay boyunca hep ayni seyleri yemekti, ne yetisirse o yendiginden, benim kaldigim aylarsa kurak mevsime denk geldiginden yenilebilecekler cok kisitliydi. Sonlara dogru artik ac kalmamak icin yemenin ne demek oldugunu anladim. Yiyecekleri agzima atip bir hap misali suyla yutmayi denedim kimi zaman. Hep ayni seyi yemeyi reddedip en guzel yiyecekleri alip odamdaki parafin ocaginda pisirme sansim vardi tabi ki ama tum isteklerimden arinip sadece orada yasandigi gibi yasamak istedim her seyi, hayatlarina yuzde yuz tanik olmak icin gelmemis miydim buralara kadar?

Sitmadan yerlere yigilan, turlu hastaliklarla cebellesen cocuklari gordukca inanamadim gorduklerime, asil sasirdigimsa o kadar hayatin kendisiydi ki tum yasananlar "Normal bunlar, olur buralarda boyle seyler!" diyordu cevremdekiler.

Cocuklari o kadar sevdim ki "Beni unuturlar mi acaba?" diye uzulmeye basladim ayrilik vaktine yakin. Hep kafamda bir kacini Turkiye'ye goturmeyi hayal ettim saf saf, hakkim ve imkanim olmadigini bile bile. Bir seyler vermek istedim kendimden, o kadar coktular ki kime ne verebilirdim. Uzuldum, hem onlarin hem de kendi caresizligime.

Tum acikyurekliligimle soyleyebilirim ki ben burada ruhumu egittim.

Hani Afrika'da insan yiyorlardi? Niye hep korkuyoruz ki kesfetmekten? Niye izin veriyoruz beynimizin korkuyla doldurulmasina, gidip bizzat deneyimlemek yerine? Niye tanistigim onlarca gonullu icinde bir tane bile turk yok ve olmasi ihtimali aklimin ucundan bile gecmiyor?

Buraya gelmeden once cok uyarildigim bir nokta da saglik konusuydu. Tum Afrika seyahatim boyunca hic bir saglik problemi yasamadim. Yalnizca kaldigim koyde ayak parmagima parazit kurtlar girdi. Justin sagolsun girdikleri gibi cikartti onlari. Bunun disindaysa -koruyucu bir yontem uygulamamama ragmen- ne sitmaye yakalandim ne de baska bir hastaliga.

Beni her zaman yeni seyler denemeye tesvik eden, hep arkamda olan anne ve babama, mailleriyle beni yalniz birakmayan sevgili dostlarima ve kardesime, blogumu okuyup yorum yazan, mail gonderen herkese cok tesekkur ederim.

Hayatin bir sayfasini okudum bu yaz boyunca, icim sevinc dolu bu yuzden.

Son sozumu bitirirken herkesin sevgiyle kalmasini diliyorum.

Kenya'dan selamlar

Seda Meseli

Kenyali Kosucular

2009-09-14T20:41:00.000-07:00

Kalenjinler, Kenya'nin populasyonu en fazla olan kabilelerden biri. Rift Vadisi'nin bati kisminda yasiyorlar ve genelde tarim yaparak geciniyorlar. Bir de cok iyi kosucular! Kaldigim kalenjin koyunde hemen herkes kosuculukla ilgileniyor, gunun her vaktinde antremana cikmis kosucularla karsilastim koy meydaninda.
Evinde kaldigim Margaret ve Hillary de ulkenin unlu kosucularindan, Margaret'in yurt disinda kazandigi onlarca madalyasi var evinde ozenle sakladigi. Evlerinin yanindaki kucuk kulubedeyse genc kosucular kaliyor Hillary ve Margaret'in yetistirdigi.
Hillary'e sordum " Mesela sponsor bulup yurt disinda bir yarismaya katildin, isler ters gitti kazanamadin, ne olur?" Hillary soguk kanlilikla cevap verdi "Olmaz ki oyle bir sey." Ben "Nasil olmaz canim her zaman kazanacak degilsin ya?!" Hillary soguk kanliligini koruyarak " Kosucularin genelde sponsordan baska finans kaynagi olmuyor, sponsor senin ucak biletini odemis, tum masraflarini karsilamissa, senin artik kazanmama sansin kalmamis demektir. Kaybetme halinde geriye bile donecek parayi bulamaz, tam anlamiyla mahvolursun!" Boylece Kenyali kosucularin basari sirrini cozmus oldum, kaybetmiyorlar cunku baska sanslari yok!

resim 1,2> yirmi dakika sonra nefes nefese kalacagimi bilmeden once... Sen misin profosyonel kosucularin antremanina katilan!

Mzungular Nasil Kazıklanir ?

2009-09-14T20:34:00.000-07:00

Hem Uganda'da hem de Kenya'da beyaz tenlilerin parasini nereye harcayacagini bilmeyen milyonerler olduguna dair yanlis bir kani var. Oyle eminler ki beyaz tenlilerin paralarinin cebinden tastigindan "Bu elimdeki sey bu insanin isine yarar mi yaramaz mi" diye dusunmeden herkes ne tutturursa satmaya calisiyor mzungulara. Sipi Selaleleri'ni gormeye gittigim koyde, Ugandali bir teyze muhtemelen kesmeye goturdugu tavugunu israrla bana satmaya calisabiliyor, ya da arkamdan kosarak gelen bir satici beni kolumdan tutup cekeleye cekeleye kazan dolu kamyonunun yanina goturuyor, sonra da bir kazan satin almam icin binbir dil dokuyor. Otobuste yolculuk ediyorsam arac azicik yavaslayiversin, bir amca elindeki sapanlari pencereden uzatip burnumun dibine sokuyor, o sekilde durup "Ay ne cok domuz avlayasim geldi, sapan alayim bi tane bari!" dememi bekliyor umutla.
En kotusuyse sehir ici ya da sehirler arasi otobusler. Bir sekilde onceden ucreti ogrenmediysem ya da yanimda Afrikali bir arkadas yoksa yuzde seksen ihtimalle iki ya da uc kati bir fiyat soyluyorlar. Isin garip yani, otobuslerin sabit bir ucreti de yok, misal Nairobi'den Kayole'ye gitme ucreti musteri durumuna gore, soforun inisiyatifine bagli olarak ve belli bir fiyat araliginda kalmak sartiyla her dakika degisebiliyor. Gercek fiyati ogrenmek icin kullandigim tekniklerse sunlar:
1- Sunulan fiyatin yarisindan daha az bir miktar soyleyerek "Ama ben biliyorum bak, daha once bindim bu matatuya, zaten ben var ya ben acayip iyi bilirim buralari!" diye yalanlari birbiri ardina siralayarak on yildir Afrika'da yasiyormus hissi yaratmak
2- Karsilastirma yapabilmek acisindan diger matatu* soforlerine de fiyati danismak
3- Yolculuk edilmek istenen matatunun icindeki yolculara sormak
Ucuncu yontemi kullanarak doyurucu bır yanit almak cok guc. Genelde diyaloglar soyle gelisiyor:

Ben, icerideki yolculardan cam kenarinda oturanin omzuna tiklatip "Ben suraya gitmek istiyorum da siz ne kadar odediniz acaba?"
Yolcu, "Sen soyle senden ne kadar istiyorlar" Ben "Once siz soyleyin ki ben normal fiyati ogreneyim." Yolcu "Yok ben de mzungu fiyatini merak ettim simdi!" "Cattik galiba" deyip kafami sokuyorum bu sefer pencereden. Iceridekilere yonelerek "Icinizde fiyatin ne oldugunu soyleyebilecek biri var mi?" diye bagiriyorum. Disarida "Mzungu, mzungu!" diye pesimden kosturan, iki kelime konusacagim diye ici giden insanlar birden kafalarini ceviriyorlar benden yana, cevap vermekten kaciyorlar. Mzungu ve Afrikali olmak uzere iki ayri fiyatin olmasina kimsenin bir itirazi yok anladigim kadariyla.
Turkiye'den alistigim "Musteri velinimetimizdir" anlayisindan buralarda eser yok. Bir ay kadar once cocuklar icin cizgi film Cd'si almistim Masaka'daki bir dukkandan. Cd calisiyor mu diye kontrol etme akilliligini gosterdim ama nereye kadar calistigini kontrol etmek aklima gelmedi dogrusu: filmin son yirmi dakikasi eksikti! Cd'yi satin aldigim yere gittigimdeyse inanilmaz bir piskinlikle karsiladi beni satici. Soyle bir diyalog geciyor aramizda: Ben, kibar olmaya calisarak "Bu cd'nin sonu yok degistirebilir misiniz?" Satici "Belki filmin sonudur o, siz anlamamissinizdir!" Ben "Filmin sonu yok diyorum, cok bariz bir sekilde yok!" Satici, piskin tavrini koruyarak " Bazen filmler oyle beklenmedik bir anda bitebiliyor!?!" Ben, sinirlenmeye baslayarak "Daha once filmi izledim, son yirmi dakikasinin olmadigina eminim!" Satici deminden beri oyun cevirdigini ele vererek "Ama simdi filmin kendisinin kapasitesi filmi cektigim Cd'den buyukse tamamini cekemem ki filmin!” Ben, iyice sasirmis, afallamis "Filmi alirken tamamini satin aliyorum zannettim tabi ki, yarisini cektigini nereden bileyim! Onceden soyleseydin o zaman!!" Satici, kayitsizca "Sorsaydin soylerdim!" Ben, sinirden kipkirmizi olmus, soyleyecek soz bulamayarak "Ya parami geri ver ya da cabuk filmi yenisiyle degistir!" Satici "Degistiririm ama bir sartla, iki bin siling daha odeyeceksin!" Ben artik iyice sinir kupune donmus, avazim ciktigim kadar bagirarak "Ya sen beni niye gerizekali yerine koyuyorsun, zaten onceki filmi iki bin silinge aldim simdi niye ustune para vereyim!!" Satici sesini benden de fazla yukselterek "Parani geri veremem cunku ustumde para yok (!) ama istersen yeni Cd'yi iki bin silinge satabilirim!" Artik bu noktadan sonrasini hatirlamiyorum, bir hamleyle atilip saticinin bogazina sarilmisim, o da kendini kaybetmis olmali ki bir iki yumrukla beni yere sermis. Ayildigimda cevremde ne satici vardi ne de Cd... Yok canim saka, diyalogun bir yerinde artik canimdan bezip sinirimi yatistirmak icin uzaklasma yontemini sectim. Zavalli Lucia'ysa saticiyi ikna etmeye calisti, bir ara dukkandan bana dogru uzanan bir isaret parmagi ve "O bana bagirdi, olsem degistirmem ben artik o Cd'yi!" tarzi cumleler duydum. Lucia allem etti, kallem etti, Cd'yi yenisiyle degistirmeyi basardi. Bu macera da bana mumkun oldugunca alisveris yapmamayi ogretti Dogu Afrika'da!

matatu: dolmus demek svahilice

foto: matatunun ici

Kenyali Ailem, Aglayan Tas ve Film Cekimi

2009-09-04T03:25:00.000-07:00

Kenyali arkadasim Philip'in evinde kalis suremi uzattikca uzattim, bu program degisikliginde hem kaldigim koyu cok sevmem hem de Philip'in sevgili ailesinin sicakkanli tavirlari etkili oldu. Philip'in ailesi, evlat edindikleri bes evlat, kizlari, ogullari, gelinleri, damatlari, torunlari hep beraber ayni koyde yasiyorlar. Cekirdek aile kavraminin anlaminin bilinmedigi bu koyde toplu yasamin en guzel ornegini sergiliyorlar. En yaslisindan en gencine herkes guleryuzlu, paylasimci: kilometrelerce oteden daha once adini duymadiklari bir ulkeden geldigini soyleyen yabanciya evlerinin ve kalplerinin kapilarini sonuna kadar aciyorlar, ben bir gun daha kalmak istedigimde, istersen bir yil kalabilirsin diyorlar her zamanki kibar tavirlariyla. Ailenin bircok ferdi sehre calismaya gitmis, Philip de bir sure Nairobi de yasamis ama isler bekledigi gibi gitmeyince koyune donmeye karar vermis. Luo geleneklerine gore yetiskinlige erismis erkek evlat, ailesiyle ayni evde kalamadigindan yirmi metre oteye kendi evini insa etmis. Gormege alistigim Afrika evlerinden iki yonuyle ayriliyor Philip'in evi: evin tepesi saman yerine metal bir levhayla kapatilmis, duvarlarsa toprak ve inek gubresi karisimiyla sivanmis. Bu yontemle hem duvarlarin catlamasi onleniyor hem de karisimin kokusu yilanlari evden uzak tutuyormus, her ne kadar ben koku falan almasam da... Koyde karsilasilabilecek diger tehlikeli hayvan sirtlandan korunmaksa oyle gubreyle falan olacak gibi degil. Hava karardiginda tek basina koyde yurumekten kacinmaktan baska yolu yok. Bu hayvan yalniz oldugunda zararsiz ama grup halinde dolastiklarinda, hele bir de ac olduklarinda yemek amaciyla insana saldirabiliyormus, Philip koyde kolunu bacagini sirtlan saldirisi sonucu kaybetmis birkac vakadan bahsettikten sonra geceleri evin on metre otesindeki tuvalete gitmek bile korkutucu bir deneyime donustu benim icin.

Philip'in mutlaka gormemi istedigi uc koca kayanin ust uste muntazam bir sekilde durdugu "aglayan tas" Kit Miyaki yi ziyaret ettik gecen gun. Tasin yilin belli zamanlarinda (tabi ki yagmur sezonu) agladigini soyledi rehber: hristiyanlik oncesi zamanlarda tas beyaz gozyasi doktugunde beyaz inek, gozyaslari siyaha siyah inek kurban ediyorlarmis tasa. Koca tasin istegini yerine getirmezlerse cezalandirilacaklarina inaniyorlarmis Tanri tarafindan. Simdilerdeyse geleneksel dinlerin etkisi azalip yerini hristiyanliga biraktigindan tasin sozu eskisi kadar dinlenmiyormus.

Kit Miyaki Luo dilinde ilk es anlamina geliyor. Su anda tasin bulundugu koyde zamaninda iki esli bir adam yasarmis, adam her gun daglari tepeleri asip evinden oldukca uzaktaki bir ormana gider, hicbir sey yapmadan gun boyunca oturur dururmus bir agacin kavugunda. Esleri de binbir zahmetle uzun yollar katedip adamin yiyecegini taa onune kadar getirirlermis. Adam vefat ettiginde hergun oturdugu yerde devasa bir kaya olusuvermis. Adamin esleri de yine birer kayaya donusup diger kayanin ustunde yerlerini almislar. Hikayenin cok uyduruk oldugunu kabul ediyorum, hele bir de kayalar uzerine anlatilan efsaneler var ki! Kayalarin arasinda kalan magaramsi yerde olusmus minik batakliga zamaninda biri dusmus de cesedi Victoria Golu’nden cikmis, bu insan yiyen bataklik cok obur oldugu gerekcesiyle su ileri bakanliginca uzerine cimento dokulmek suretiyle kapatilmis. Koca tasin icinde olusmus buyuklu kucuklu magaralarda yakilmis mumlarin kalintilarini gosteren rehber, bu magaralarin peygamberlerin dua etme mekani oldugunu ileri suruyordu, nereden bildigini sordugumda bizzat gordugune yemin ediyordu.

Kit Miyaki’de geleneksel dinlere ait cesitli hikayeler dinledikten sonra aksama dogru hristiyanlik oncesi cagda gecen bir filmin cekimine gittim. Philip’in kiz arkadasi Michel’in de rol aldigi "Iki nehir arasinda", beyaz adamin gelisiyle hristiyanlikla tanisan afrikali bir gencin din degistirmeye ikna olup sunnet olmayi reddetmesi, bu yuzden de kabilesi ve sectigi din arasinda kalmasini isliyor. Hristiyanlik oncesi Afrika’da yasayan kabilelerin hayatindan kesitler vermek icin dansla profesyonel olarak ugrasan gencleri cagirmislar geleneksel kiyafetlerle dans etsinler diye. Danscilar yaptiklari isi hakikaten seviyor olacaklar ki jeneratorun her on dakikada bir bozulmasini firsat bilip basliyorlardi kafalarina gore dans etmeye film icin yakilmis atesin etrafinda. Film cekiminin aksilikler yuzunden ikide bir bolunmesine benim bile canim sikilmisken danscilar belli bir korografiye bagli kalmadan ozgurce dans edebildikleri bu mecburi aralardan hic de sikayetci gozukmuyorlardi. Bir sure onlari izledikten sonra " Aman gozumde buyuttugum Afrika dansi bu muymus! " diye dusunmeye basladim. Drum calan arkadasa dum dum teketek bir oryantal ritim gosterdim ve hop herkesin ortasina atlayip iki aydir birikmis butun kurtlarimi doktum. Boylece Afrikalilar da gobek dansi ne demek ogrenmis oldular! Gecenin sonunda danscilar yanima gelip "Biz beyaz tenlilerin de dans edebildigini bilmiyorduk, bravo!" diye tebrik ettiler. Eh, Amerika'dan gelmiyorum ki ben, dugunlerde zorla kaldirila kaldirila ogreniyor insan elbet!

resim1> Kenyali ailem
resim2>Philip mango suyunu yudumlarken
resim3> Aglayan Tas, onunde ben
resim4> Philip, Michel ve ben
resim5>Film cekiminde Kikuyular
resim6>Uykudan uyanmis ben ve sasirmis civciv
resim7>Canimin ici bebek kucagimda
resim8> Kurtlari dokerken

Kenya´nin En Unlu Babannesi

2009-09-01T04:40:00.000-07:00

Uganda'da bir bucuk ayi askin bir sureyi geride birakirken, en azindan bir ulke daha gormek arzusu sardi beni buralara kadar gelmisken. Ruanda'yi bir dahaki Afrika seyahatine saklayarak Kenya'ya cevirdim rotayi. (Blogun basligini da Seda Uganda'da koyduk ama neyse!) Vallahi de bilmiyordum Nairobi yolunda bir kac gece konaklayacagim Kenyali arkadasim Philip'in koyunun Obama'nin koyune sadece otuz kilometre uzaklikta oldugunu!
Hicbir turist bilgilendirme burosunda ya da rehberde rastlanamayacak turden bir deneyimden, Philip sayesinde haberdar oldum, Obama'nin babannesinin ellerinden opup, Turkiye'den selamlar soyleyecektim ona.
Her ne kadar birini, onemli bir mevkideki torunu yuzunden ziyaret etmek kulaga komik gelse de Philip'in anlattiklarindan da etkilenerek azicik meraklanmiyor da degildim dogrusu. Yol boyunca cogalan polislerden babannenin evine yaklastigimizi anlamak guc olmadi, dort tarafi kalin tellerle cevrili eve vardigimdaysa neredeyse kapida bilet kesecekler sandim, neyse ki pasaportumu kontrol etmekle yetindiler. Babanne Sarah Obama bizden once gelmis bir kac Amerikan konukla cevirmen rolundeki kizi esliginde sohbet ediyordu. Daha dogrusu konuklar soru soruyorlar, kiziysa ayni sorulari onlarca kez duymus olmanin getirdigi tecrubeyle sorulanlari babanneye cevirme zahmetine hic girmeden ezberden cevapliyordu.
Neredeyse emin oldugum, babanneyle gorusen ilk turk oldugum dusuncesi, cevirmenin turk oldugumu ogrendiginde ne kadar cok turk ziyaretci agirladiklarini ballandira ballandira anlatmasiyla yerle bir oldu. Obama'nin baskan secildigi gun eve tebrige gelen yuzlerce insanin onemli bir cogunlugunu turklerin olusturdugunu, hatta Obama ailesinden birinin tip okumak uzere Istanbul'a, Marmara Universitesi´ne gittiginden bahsetti daha ben soru sormaya baslamadan. Babanneyse konusulanlara kayitsiz, yasinin da getirmis oldugu bir hayattan bezmislikle etrafi suzuyor, haydi sorun sorularinizi da gidin der gibi yorgun bakislar firlatiyordu zahmet edip buralara kadar gelmis ziyaretcilerine. Babannenin onu mutemadiyen gormeye gelen ziyaretcilerden bikmis olmasi ihtimali hic de garip gelmedi bana, oyle ya Obama baskan secildi secileli bir gun olsun ziyaretci gelmedigi olmamis. Asil komik olan, Obama'nin baskan secildigi gunun iki gun sonrasinda babannenin koyu herhangi bir Afrika ulkesinden beklenmeyecek bir cabuklukla Kenya hukumetince elektige kavusturulmus. Su pompasiysa su isleri bakanliginca benzer bir elicabuklukla bahceye konuverilmis. Eve giden yollar yenilenmis, koye resmen can gelmis! Philip her ne kadar Obama'nin bir sonraki secimlerde kaybetmesi halinde saglanan tum olanaklarin birer birer geri alinacagini dusunse de Sarah Obama torunu sayesinde kavustugu bu tatli hayattan vazgecebilecekmis gibi gelmedi bana dogrusu. Oyle benimsemis ki Kenya'nin en unlu babannesi olmayi! Kizinin dedigine gore yuzlerce ziyaretciden sonra bile hala cok istekliymis dunyanin dort bir yanindan gelen misafirleriyle gorusmeye, her ne kadar ilk goruste bana bu izlenimi vermediyse de. Oyle ki Amerika'ya, torununun yanina yerlesmeyi dusunup dusunmedigini sordugumda Obama'nin babasinin koyunu, ailenin koklerinin dogdugu yeri cumlealeme gostermek adina burayi asla terk etmeyecegini, bunu bir gorev gibi benimsedigini soyledi. Kenya'daki 42 kabileden biri olan Luo soyundan gelen Obama ailesi adina Sarah Obama yemin ediyordu bu topraklardan disari adimini atmayacagina.
Bir sure sonra konusulanlarin ona cevrilmiyor olusundan usanmis, esnemeye baslamisti ki torununun Turkiye'ye gelisinden haberdar olup olmadigini sordum. Evet, vardi haberi. Sorulmasi farz olani da sordum tabi ki, Turkiye'yi ziyaret etmeyi ister miydi. Bu soruyla daha once karsilasilmadigi, kizinin Sarah Obama'ya donup soruyu Luocaya cevirmesinden belliydi. Kadin soyle bir bilmem anlaminda basini salladi, kaslarini kaldira kaldira bir seyler anlatti kizina yan gozle beni suzerek. "Olur yani neden olmasin ki" demis megerse. Yani oyle cok da bayilmiyor Turkiye'yi gorecegim diye:) Sohbetimize Sarah Obama'nin istirahata cekilmek istemesiyle son verdik. Ayrilrken Philip'e nasihatte bulunmayi ihmal etmedi babanne: "Basarili olmak istiyorsan beyaz bir kadinla evleneceksin!" Obama'nin babasinin Amerikan bir kadinla yapmis oldugu evlilikten son derece memnun oldugu her halinden belliydi. Ziyaretcilerini bahcede birakip evinin kapisindan yavasca iceri suzulurken gulumsuyordu bu sefer Sarah Obama.

Cocuklarin Mzungulara Tepkileri

2009-09-01T04:01:00.000-07:00

.
Uganda sinirlari icinde beyaz tenli birini gorup de asiri tepki vermeyen bir tane bile cocuga rastlamak imkansiz. Genelde olay soyle gerceklesiyor, metrelerce oteden bir mzungunun yaklastigini goren yalinayak bodur bacak cocuk, piti piti kosarak sesinden heyecan tasarak arkadaslarini cagiriyor. Mzungu cocuklarin yanina ulastiginda yirmi saniye once bir tane olan cocuk sayisi coktan ona yukselmis oluyor ve hep beraber muhtesem bir senkroniyle el sallamaya basliyorlar. Bundan sonra iki ihtimal var: ya ''Mzungu, how are you?" diye hal hatir soruyorlar ya da durmaksizin ayni ritimle ''Hello, hello, hello.." diye hep el sallayarak mzungunun pesinden kosusuveriyorlar. Bazen ne yapacaklar acaba diye birden duruyorum yolun ortasinda, beklemedikleri bu hareket karsisinda sasirip onlar da duruyorlar, geriye donup onlara dogru yurumeye baslarsam suc ustu yakalanmis gibi arkalarina bile bakmadan oraya buraya kacisiyorlar. Uzaktan iletisim kurmaya bu denli hevesli izlenimi veren cocuklar, yanlarina yaklastigimda benden olesiye urkuyorlar!
Ben nasil hayvanat bahcesindeki timsahi gordugumde heyecanlaniyor ama yanima yaklasma ihtimalini dusunmek bile istemiyorsam, cocuklar da beni uzaktan izlemeyi tercih ediyorlar.
Tum cocuklar icinde bir tanesi var ki akla zarar, Justin'in uc yasindaki oglu Devis benden tarif edilmez derecede korkuyor. Taa uzaklardan beni gordugunde derhal yolunu degistiriyor, kazara yakinima dusmusse suratima direk bakmaktan kacinip gozunun ucuyla hareketlerimi kontrol ediyor. Hele ona dogru bir hamle yapayim, avazi ciktigi kadar bagirip en yakinindakinin bacaklarina kapanarak aglamaya basliyor.
Kalbini kazanmak icin bildigim tum yollari denedim ama nafile, hic birisi ise yaramadi. Hatta gun gectikce Devis benim seytanin ta kendisi olduguma iyice ikna oldu. Justin'in anlattigina gore geceleri beni ruyasinda (kabusunda demeliyim) gormeye basladi, ''Mzunguu!'' diye haykirarak uykusundan uyandi. Nitekim ben de yenilgiyi kabul edip Devis'e ettigim eziyete bir son verdim ve onu uzaktan sevdim!

mzungu: Svahili dilinde beyaz tenli

resim1> Devis'e yaklastigimda aldigi pozisyon
resim1> El sallayan cocuklar

Ruyalarimizi Paylasalim

2009-08-28T02:38:00.000-07:00

Cocuklarla ruyalar uzerine kisa bir sohbete daldik, psikoloji ogrencisi olmamdan kaynaklanan dogal ilgimin haricinde, bireysel olarak da cok ilgimi cekiyordu gordukleri ruyalar. Daha ilk soz alanlarin anlattiklarindan dehsete dustum, sanki ruyalarinizi degil de kabuslarinizi anlatin demistim. Biri upuzun kirmizi bir yilan tarafindan koseye sikistirilip isirilisini anlatti, bir digeri mango agacina tirmanirken birden agacin kokunden ayrilip yere devrilmesiyse koca govdenin altinda kalisini. Bir oteki, annesiyle beraber okuzun ustunde kiliseye gittiklerini, kiliseye vardiklarindaysa pederin hepsini kucuk parcalara ayirip etlerini saga sola sactigini gordugunu soyledi ruyasinda. Bunlarin disinda boda bodanin kendisini ezdigini, hirsizin evlerine girip tum ev halkini bicaktan gecirdigini, yagmurlu bir gunde domuzun yemegini calmaya calisirken kacmayi basaramayarak domuz tarafindan isirildigini, gecenin bir yarisi yamyam tarafindan kovalandigini ve cesitli aile fertlerinin oldugunu anlatanlar oldu ruya diye. Tum anlatilanlarin istisnasiz olumsuz olmasina sasirarak simdi de guzel ruyalarimizi paylasalim dedigimdeyse biri soyle yazmis onundeki kagida:
'' Ruyamda koca bir poset dolusu para buluyordum, anneme heyecanla poseti gosterdigimde, bu paranin okul harcligimi odemek icin kullanilacagini soyluyordu, icim icime sigmiyordu o an. Bir de uyandim ki ne goreyim, ne poset var ne de para etrafimda. Annem tum gorduklerimin bir ruyadan ibaret oldugunu sessizce fisildadiginda goz yaslarina boguldum tabi ki, kim odeyecekti simdi benim okul harcligimi?'' Bir digeri ''Africaner'' Oteli'nin sahibi oldugunu gormus ruyasinda. Soyle anlatiyor ruyasini: "Iste o zaman zengin olmustum otelime gelen onlarca musteri sayesinde. Istedigim kadar soda icip, diledigim yiyecege erisebiliyordum. Oyle saglikli bir adamdim ki ben artik! Ayni zamanda durusttum de, calisanlarimin hakkini yemiyordum asla ve hep guleryuzluydum onlara karsi. Tarif edilmez derecede mutluydum ruyamda.

Sinifin en capkin erkegi de ruyasini soyle anlatmis: "Kiz arkadasimla Nabugabo golunun sahilinde oturuyorduk, ona beni sevip sevmedigini sordum, sozle cevap vermek yerine bir mektup yazip cebime ilistirdi, gulumsedi sonra. Sodalarimizi yudumlayip bu guzel yaz gununun keyfini cikariyorduk doyasiya." Bunlarin disinda gokyuzunde kuslarla beraber ucarak dans ettigini gorenler olmus ruyasinda. Anlattiklari her hikayeyi, cizdikleri en kucuk cizgiyi sakliyorum yanimda simdi, iple cekiyorum universitedeki hocalarimla paylasacagim gunleri.

resim1> Hotel Afrikaner'in zengin sofrasi

resim2>Yamyam tarafindan kovalanan Henry, yamyam diyor ki "Seni yemek zorundayiiim!", Henry cevap veriyor: "Anneeee, gel yardim et banaaaa!"

resim3> Kardesinin vefatini cizen Maria

resim4>Immelidah, bir torba dolusu para buluyor, ne yazik ki ruyaymis

Uganda Dogal Yasam Egitim Merkezi

2009-08-22T01:21:00.000-07:00

Uganda'ya kadar gelmisken bu topraklara ait dogal hayati tanimaya calismamak olmaz. Malum, hayvanlar sehrin sokaklarinda basibos dolasmiyorlar, koylerde de gorulebilecekler, Turkiye'de herhangi bir koyde gorulebileceklerden pek de farkli degil. Afrika hayvanlarini yakindan gormenin en iyi yolu Uganda'da bulunan on dogal parktan birini ziyaret etmek. Birkac gun dogada kamp yaparak hayvanlari rehber esliginde dogal ortamlarinda gozlemlemek. Dogal parklara yapilacak muhtemel bir geziyi butcem kaldirmadigindan, Entebbe sehrinde bulunan hayvanat bahcesi kivamindaki dogal yasam merkezini ziyaret edeyim dedim ben de. Buradaki hayvanlar, kazalardan ya da avcilarin elinden yarali olarak kurtarilmis, tedavi gormelerinin sonrasindaysa burada sergilenmeye baslanmislar. Diger hayvanat bahcelerinde oldugu gibi miniminnacik bir kafese kapatilmamis hayvanlar, aslan, kaplan, timsah ve diger vahsi hayvanlar icin oldukca genis bir yasam alani olusurulmus, insana zarari dokunmayanlarsa oylesine saliverilmisler, dogru durust bir kafesleri bile olmadan. Oyle ki maymunlar insanlarla beraber banklarda oturup yemege ortak olurken, parkta salincakta sallanan cocuklara eslik ediyorlar. Telli turnalar gerine gerine guzelliklerini sergiliyorlar merakli bakislara nispet yaparak. Mest ediyorlar gelen geceni Uganda bayraginda yer alislarinin hakli sebebini kanitlarcasina.
Telli turna, merkezde bulunan iki yuz elliyi askin kus cesidinden en goz alicisiydi belki ama kus meraklilarinin asla es gecmedigi "shoebill"i de unutmamak lazim. Ilk gordugumde heykel zannettigim, kucuk daglari ben yarattim havasindaki bu donuk mavi kus, koca gagasi sayesinde bebek bir timsahi bile mideye indirebiliyormus! Papaganlarsa bir baska alemdiler, nasil egitilmislerse artik kisitli kelime hazineleriyle bir iki dakika boyunca sohbet edebiliyorlar ziyaretcilerle. Dogal yasam merkezinin bir de internet sitesi var, ilgilenenlere: www.uweczoo.org

resim1 >Telli Turna
resim2>Shoebill
resim 3>Maymun bebegini tasirken
resim4 >Maymunlardan kiskanip bit ayiklamak
resim5,6>Gergedan ve disi aslan

Ssese Adalari

2009-08-19T06:05:00.000-07:00

Calistigim Ilkogretim Okulu’nun kurucusu Nina’nin Ssesse Adalari’nda bir isletmesi oldugunu biliyordum da bu kadarini beklemiyordum dogrusu! Hikaye soyle basladi aslinda, Nina beni, Esukanesi’deki hizmetime tesekkur mahiyetinde bir hafta sonu icin isletmesine davet etti. Kaldigim koyden taa Ssese Adalarina kadarki yolculugum oyle zorluydu ki, artik bir yere ulasilacagini unutmus, o minik dolmusta tek kisilik koltuga uc kisi sigismis, pestilim cikmis bir vaziyette hoplaya ziplaya sonsuzluga karisacagimi sanmistim.

Nina’nin isletmesi Palm Beach Resort’a vardigimdaysa karsimda o zamana dek gordugum, bildigim Uganda’dan oylesine farkli bir yer vardi ki! Geldigim yeri algilayabilmem icin bir kac kez gozlerimi ovusturmam gerekti.

Ssese Adalari irili ufakli seksen dort adadan olusuyor, benim ziyaret ettigim yerse adalardan en buyugu ve en taninmisi Buggala. Kalangala adindaki sirin mi sirin bir sahil kasabasinda bulunuyor Nina’nin isletmesi. Ada halkinin kendine has bir kulturu, yasayis tarzi var. Farkli bir etnik gruba ait olduklarindan konustuklari dil de kendilerine ozgu

tabi ki.

Ssese Adalari, Uganda’nin diger kesimlerine nazaran cok daha bakir kalabilmis, bu korunmuslugunu ulkede yasanan ic savaslardan nasibini almamis olmasina borclu. Nitekim ada tam bir kus cenneti, hayatimda hic bu kadar farkli turden kusu tek bir yerde gordugumu hatirlamiyorum, agzim acik hayran hayran izliyorum kuslari belgesel izliyormus misali. Kuslarin haricinde hipopotam, maymun ve timsah turleri de mevcutmus adada, benim kismetime dusense maymunlar oldu. Ayak parmaklarimin ucunda cit cikarmadan ada ormanlarina yaptigim kesif gezilerinde doga tum guzelligini comertce onume serdi, gorkemli agaclarin arasindan her renkten kuslar beni gor, bana da bak diye sakiyip durdular. Sonra bir maymun ailesi selam verdi ormanin en yasli agacinin dallarindan sarkarak, ne cok isterdim gelsinler bir de kucaklasinlar beni!

resim1> Adadan bir goruntu

resim2>Palm Beach Resort

resim3> Minik kus

resim4> Orman diye buna denir

resim5> Kaktusun ustunde camasir kurutmaca

Cizgi Film Haftasi

2009-08-15T00:16:00.000-07:00

Bu hafta normalde okul tatile girdi ama Lucia'yla beraber yine de besinci siniflari son haftamiz icin cagirmaya karar verdik. Boylece dersimiz baska derslerle bolunmeyecek, tum gun bizim olacakti. Zaman kisitlamasi olmadan onlarca hikaye okuduk, resimler cizdik, diledigimizce drama aktivitesi yaptik. En buyuk sorunumuz okulun ogle yemegi vermeyi kesmesi ve cocuklarin yanlarinda yeterince yiyecek getirmemesi nedeniyle cocuklarin ac kalmasiydi, eh biz de ister istemez ogleden sonra onlari evlerine yollamak zorunda kaldik cogu zaman.Hani gecenlerde bahsetmistim, kar nedir bilmiyor buradakiler diye...Kisiita'da olaniksizi basararak Kampala'dan zar zor getirtip koyun elektigi olan tek evine kurdugumuz bilgisayarda "Ice Age" i izlettik cocuklara! Ertesi gunse Afrikali bir parmak cocugun koyunu suya kavusturma macerasini anlatan bir baska cizgi filmi. Masaka'da cizgi film CD'si bulmaktan, bilgisayari calisir duruma getirene kadar oyle zorluklar cektik ki... Kac kez okuldan hoplaya ziplaya ciktik da filmi izleyecegimiz eve tam vardigimizda elektrigin biz yoldayken kesildigini ogrenip geri donuverdik tipis tipis. Haftanin bir diger favori aktivitesi, kuzenlerimle bir araya geldigimizde vazgecilmez oyunumuz olan "hazine avi"ydi. Ipuclarini takip ederek sakli hazineyi bulmaya calistilar ve oyuna tam anlamiyla bayildilar! Hele bir de hazineden cikan lolipop olunca!Drama dersindeyse ellerine bir sandalye ve sopa vererek farkli islevlerle kullanmalarini istedim. Digerleri sandalye ve sopanin ne yerine kullanildigini tahmin edeceklerdi. Cogu zaman benim hicbir fikrim olmazken cocuklar arkadaslarinin ne yaptigini on saniye icinde tahmin ettiler. Biri geliyor, sopayla sandalyeye vuruyor "Posho hazirliyor!" diyorlar, yapan kisi onayliyor. Bir digeri cikip abartmiyorum ayni hareketi yapiyor, "Agactan muzlari dusuruyor!" diyorlar, yine dogru tahmin. Ben ikisi arasindaki farki anlamakta o kadar beceriksizim ve onlar en ufak ayrintiyi gormekte o kadar ustalar ki!

resim1> Claire'i kartona yatirdik!

resim2>Karton bebegimize kisilik olustururken

resim3>Justin ben ve Lucia

resim4>Karton bebegimiz Maria, ustteki ben, yandaki Lucia

Muz Yapragindan Bebekler

2009-08-08T02:25:00.000-07:00

Cuma gunu dogadan topladigimiz ote beri ve Masaka'dan temin ettigim kumaslar ve boyalarla oyuncak bebekler yaptik. Ayakkabilari seker kamisi, vucudu curumus muz yapragi, gozleri tutku meyvesi cekirdegi bebeklerimiz oyle sirin oldular ki!
Bu arada soylemeyi unuttum, Esukanesi ikinci gonullusunu agirliyor, Almanya'dan Lucia. O geldiginde kendimi okul ve koy hakkinda o kadar cok sey anlatirken buldum ki meger ben coktan olmusum Kisiitali da haberim yokmus!

resim1> Bebekler ve Cocuklar
resim2> Kisiita'nin(kaldigim koy) Domuzlari
resim3> Ben fistik ezerken
resim4> Lucia ve ben drama dersinde

Ugandali Super Kahramanlar

2009-08-08T02:01:00.000-07:00

Artik Esukanesi maceramin sonlarina yaklasmis bulunuyorum. Buraya oylesine alistim ki ayrilmak hic de kolay olmayacak, kimbilir ileride tekrar yolum duser buralara.
Bu hafta drama dersinde cocuklardan super kahraman yaratmalarini istedim. Digerleri zor durumda kalacaklar ve kahraman gelip onlari bu zor durumdan kurtaracakti: cocuklarin buyuk bir kismi super kahramani kotu bir cadi/ buyucu olarak algilayip ona gore dogaclar sergilediler, super kahramanin "super"liginden surekli suphe ettiler, kimi zaman onun aslinda bir hayalet olduguna kanaat getirip sopalarla olduresiye dovduler. Diger yandan super kahraman da sundugu hizmet karsisinda cok yuksek meblalar talep etti, vermeyenleriyse super gucuyle hayatina son vermekle tehdit etti!
Kimi dogaclardaysa super kahraman, sozune danisilan yasli, bilge biri rolundeydi, derdi olanlar super kahramana dert yaniyorlar, kahraman da onlara akil veriyor soyle boyle yapin diye ve hop sorun hemencecik cozuluyor.
Ama hic bir dogacta -benim gormeyi bekledigim gibi- superman gibi bir kahraman yaratilmadi. Cizgi film izleme olanaklari olmadigindan yarattiklari super kahramanlarin yuzde yuz onlarin hayal gucu oldugunu soyleyebilirim.
Tabi ki en buyuk sorun, yeterli yagmur yagmamasi, havanin asiri derecede gunesli olmasi nedeniyle ekinlerin yetismemesiydi. Tum problemler eninde sonunda tarim olanaklarinin azalmasina cikiyordu. Neyseki ite kaka farkli sorunlar uzerinden de hikaye uretmeyi basardilar. Bunlardan bir tanesinde, hamile koc, dogum vakti gelmesine ragmen dogurmuyordu bu nedenle "kucuk tanri"ya gidildi. Kucuk tanri, (superkahramana verilen isimdi bu) kocun sahibini buyuk bir coskuyla karsiliyor ve ona kocun bir insanla ciftlesmesi gerektigini, ancak bu sekilde dogumun gerceklesecegini soyluyor. Bir diger hikayede kari koca super kahramana (bu sefer buyucuydu) gidiyorlar ve dogacak bebeklerinin erkek olmasi icin ricada bulunuyorlar. Kahraman, topraga bir avuc tohum ekiyor ve erkek bebek dunyaya geliyor. (Bu arada soylemeden gecemeyecegim, buralarda erkek cocuk dogurmak kiz dogurmaktan cok cok daha degerli)
Onun disinda bu hafta sevdikleri bir hayvanin resmini yapip, onlara birer mektup yazdilar. Mektupta onu hangi ozelligi nedeniyle sevdiklerini anlattilar. Hemen her mektupta hayvan, muhtemel yenilesi bir nesne olarak gorulup, besleyici ozellikleri ovuldu de ovuldu. Tavuga mektup yazan cocuklar, "Sana bayiliyorum tavuk, etin o kadar tatli ki, hem yavas yavas yurudugun icin seni kolayca yakalayabiliyoruz, tanri seni bize bagislasin!", inege mektup yazan cocuklar,"Gecenlerde yanindan gecerken beni ezmeye calistin ama muhim degil, sutunu kana kana iciyorum, etin de oyle leziz ki..." diyor mektuplarinda.

resim1> Super Kahraman Agac Kadin
resim2> Makyaj Yaparken
resim3> Super Kahraman Kucuk Tanri
resim4>Super Kahraman Aslan Adam

Veli Toplantisi

2009-08-01T02:55:00.000-07:00

Persembe gunu, yeni bir haberle basladim gune: ogrencilerin velileriyle gorusecektik bugun!
Okulda 300 cocuk olmasina ragmen her ne kadar veli sayisi 30'u gecmese de oldukca renkli gecti gorusmemiz. Once kisa bir dans ve tiyatro gosterisi sundu cocuklar, sonra mudur bey konusmasina basladi: cocugunuz sitma oldugunda buyucuye goturmeyin diyordu, kligine goturun doktor gorsun, gecen sene bir cocugu kaybettik bu yuzden...Hakikaten de burada o kadar cok sitma vakasina sahit oluyorum ki..

Veli gorusme gunu tam bir curcunaydi. Siniflar, veliler tarafindan kullanildigindan, cocuklar bosa ciktilar.Orada burada yanima gelip, Avrupa, Turkiye hakkinda sorular sormaya, kendilerini alip goturmem icin ricada bulunmaya basladilar. Acik tenli olmadiklari icin Avrupa'da maymun muamelesi goreceklerinden korktuklarini, ama yine de tek isteklerinin Uganda'dayi terk etmek oldugunu anlattilar.Velilerden biri beni cevirip, torunumu evlat edinir misin diye sordu; cocugumun okul taksidini oder misin diye yalvaranlar oldu. Ve ilk defa kurufasulyenin haricinde bir sey cikti ogle yemeginde: ay baligi! Mikroskobik bir balik turu kendisi ama itiraf edeyim agzima koyamadim, arar oldum kurufasulyemi!

resim1> veli toplantisindan bir kare

resim2> veliler muduru dinlerken

resim 3> drama dersinden bir kare

resim4> minik drum calarken

resim5> veli toplantisinda cocuklarin gosterisi

resim6> Avrupa hakkinda sohbetler

Uganda'da Zaman Kavrami

2009-08-01T02:38:00.000-07:00

Diger Afrika ulkelerini bilmem ama Uganda'da saat tasimak kadar gereksiz bir sey yok
heralde. Nedenine gelince, cok degisik bir zaman algilayisi var burada. Sabah, ogle ve aksam
var ama gunun bu farkli dilimlerini saate indirgeme konusunda sinifta kaliyorlar.Sabah var
ama sabah saat 7 yok mesela.Buna ragmen okulda isler buyuk bir hevesle saat kullanilarak halledilmeye calisiliyor, yalniz bunda pek de basarili olunamiyor. Su saatte su aktivite olacak denildiginde bunu ben dahil kimse takip edemiyor cunku tum okulda sadece mudurun odasinda olmak uzere bir tanecik saat var!Saatin buradakiler icin pek bir sey ifade etmedigini ilk su sekilde fark ettim: gecen sabah kalktigimda 8'de derste olmam gerekiyordu, birine saati sordum, mudurun odasina gitmis bakmis belli ki saat 4 diyor. Ben, sabah vakti saatin 4 olamayacagini, mutlaka saatin ayarinin bozulmus oldugunu dusunurken, saati sordugum kisiye bu garip gelmiyor. Nitekim kontrol ettigimde bozulmustu mudurun saati, kimsenin ilgisini cekmeden:)Ha bir de soyle bir sey var burada, tum yil boyunca gunes 6'da dogdugundan, sabah 6, sifir kabul ediliyor. Sabah 7, saat 1; saat 6 ise saat 2 (bu boyle devam ediyor) olarak kabul ediliyor.

Bana sorarsaniz, Uganda'da saatleri firlatip atmak en iyisi!

resim1>Esukanesi ogretmenleri ve ogrenciler (formasizlari arkaya sakladilar!)

resim2> Avokado agacinin altinda aktiviteleri hazirlarken

Dolaptan Cikan Surpriz

2009-07-25T04:13:00.000-07:00

Hic umudum olmadan mudure okulda hic kitap olup olmadigini sordum, megerse cok da hos hikaye kitaplari varmis okulda da bir dolapta kilitli durup tozlanirlarmis. Simdi cocuklarla okuma saatleri yapiyoruz, bu saatler yetmiyor, kitaplari eve goturmek istiyorlar, merakla inceliyorlar, bana aciklattiriyorlar resimleri.
Bu haftanin sonlarina dogru daha buyuk siniflari almaya karar verdim. Meger hata etmisim bu zamana kadar onlarla calismayarak. O kadar yaraticilar ki saatlerce tiyatro tadinda dogaclar izliyorum sayelerinde.
Hazirladiklari dogaclar her telden caliyor: birinde uvey annenin kendi kizina ve uvey kizina farkli muamelesi isleniyor, bir digerinde Ugandali bir grup Ingiltere'den onlari ziyarete gelen arkadaslarina hosgeldin soleni duzenliyorlar, bir diger dogacta insaat iscileri bir ev insa ederken iscilerden birinin kolu makineye sikisiyor ve buyucu gelip kirlan kolu ozel gucleriyle iyilestiriyor! Baska bir ornekte anne babasindan kitap isteyen kiz istedigini alamayinca diskoteklere (!) dusup hamile kaliyor, anne babasiysa akillanip diger kizlarina farkli davraniyor va daha ne hikayeler!
Bir de istisnasiz herkes muzige cok merakli, dansli-muzikli bir aktivite olmayagorsun herkes birbiriyle yarisiyor maharetlerini sergilemek icin!

resim1> Cocuklar dogaclarini sergilerken
resim2>Aktor dedigin!
resim3>Mango agacinin altinda kitap okuyoruz
resim4>drama
resim4>drama

Masaka

2009-07-25T03:19:00.000-07:00

Kaldigim koy Kisiita, Masaka sehrine 20 km kadar uzaklikta. Turkiye'deki herhangi bir koy buyuklugunde ama benim gozume oyle buyuk gorunuyor ki simdi! Bu herkes icin boyle aslinda, Masaka'ya gitmek, sehre inmek demek. Internet erisimimi de buradan saglayabiliyorum, internet kafeye her girisimde mutlaka en az bir kez kesilen elektrigi, saatlerce elektrigin gelmesini beklemelerimi saymazsak tabi. Masaka oyle bir sehir ki bir kalip peynir icin 2 saat bakkal bakkal (supermarket yaziyor kapida ama bakkal onlar bence) dolasiyor insan, o sirada tum sehri de gezmis oluyor zaten!

resim> Her yerde her zaman Coca Cola (!)

Kar Tanimayan Cografya

2009-07-25T03:05:00.000-07:00

Malum Ekvator'dayiz, kimse hayatinda kar gormemis simdiye dek, bunda sasilacak bir sey yok. Asil ilginc olan, cogu ogrencinin ''kar'' diye bir seyin varligindan haberi olmamasi. Bilmeyen kisiye de anlatmak ne zormus, hani beyaz, yagmur gibi gokten yagiyor ve eger cok yagarsa kar tutuyor yerler diyorum, garip garip bakiyorlar bana! Asil hikaye soyle basladi: drama dersinde cocuklara elle cizilmis bir kardan adam resmi gosterdim, tahminim sinifin en azindan yarisinin kardan adami tanimasiydi. Ilk yanit geliyor: bu bir baykus! Kartal diyor birisi, bir digeri papagan diye bagiriyor. Uganda'da gorulebilecek tum kus turleri sayildi, ben gulmekten yerlere yatiyorum...Hani uzun ya diyorlar gagasi (kardan adamin havuc burnu), mutlaka bir kus cinsi bu! O sirada M. Baker geldi, o da bir kopek turu oldugunu idia etti, sonra baska bir ogretmen sincap olabilecegini one surdu, bir baskasiysa yamyama benzetti. Hayir diyorum kardan adam bu, kar yaginca cocuklar eglence amacli kar toplayip yaparlar, burnuna da havuc takarlar. Kar bilmeyen adama kardan adami nasil anlatayim?! Yarim saat kadar ugrastiktan sonra ekvator insanina kardan adami tanitmis oldum ya, gururluyum:) Hatta cocuklarla kar topu bile oynadik drama dersinde, keske biz de kar gorebilsek bir kere olsun diyorlar simdi.
Bizim kullana gore alismis oldugumuz seyleri buradakiler hic duymamis olabiliyorlar kimi zaman, iste o zamanlarda her seyi en bastan anlatmak gerekiyor drama derslerinde. Haydi bir yere seyahat edelim dedigimde dokuz on yasindaki cocuklar hangi yolla seyahat edilir sorusuna cok kit cevaplar veriyorlar, tren, gemi hic duymadiklari kavramlar. Gol biliyorlar mesela ama deniz lafini hic duymamislar. Dolayisiyla denizin altina dalalim ve gorduklerimizi soyleyelim dedigimde urettikleri kendi cevrelerinde gorduklerinden ileri gitmiyor.
Cocuklara elinde herhangi bir sey tutan bir kisiyi resimleyin dedigimde cizilenler: supurme, yer silme, sopayla birini dovme, tarim yapma (bir sey ekme/ dikme) ve kurekle topragi kazma. Silahla birbirine ates edenler, birbirini cezalandiranlar da buluyorum cogu zaman kagitlarinda.
Gecenlerde istediginiz birine mektup yazin dedigimde sinifin neredeyse tamami anne ya da babasina yazdi mektubu, 33 kisilik sinifin 32'si bir sey istedi onlardan. En cok ayakkabi, corap, okula katki payi, uniforma, kalem ve kitap istendi. Mektuplarin arkadasina yazdiklari kisinin resmini cizdiler, ilginc olan, vefat etmis ebeveynlerini cizerken asla boyamiyorlar icini, kursun kalemle silik bicimde ciziyorlar, hayalet gibi, diger zamanlarda boya kalemleri icin deli olmalarina ragmen.

resim 1> Kardam adami anlatirken
resim 2> Ekvatorda kar topu oynadik!
resim 3> Deniz hayatini kesfederken
resim3> Cocuklarla eglenirken
resim4> Silahla adami vuruyor

resim5>Cocuk babasindan kitap ve para alirken
resim6>Anne kizlarini yilandan koruyor
resim7>Tabi ki boda boda

Mista what? Mista Be-Bekka

2009-07-19T02:01:00.000-07:00

Simdi biraz Mister Baker'dan soz etmek istiyorum. Bana burada en cok yardimci olan ogretmenlerden biri Baker, hep bir istedigin var mi diye sorar (diyemiyorum ki artik kurufasulyeye doydum diye!), halimi hatrimi sorar, neyin koylulerce hos gorulup neyin yadirganacagini bana teker teker ozenle izah eder.
Mister Baker okulun bulundugu koyun hemen yakinindaki bir koyde dogmustur, 5 senedir de Esukanesi'de hizmet vermektedir. Baker'a ogretmenlik meslegi o kadar yakismaktadir ki, onu baska bir meslekle ugrasirken dusunmek imkansizdir.
Mister Baker "r"leri "l" olarak soyler (bircok Ugandali gibi), student diyecekse mesela stu-student der, sanki ilk hecesini soyleyerek karsindakinin kelimeyi tahmin etmesini istiyormus gibi, ikide bir konusmasinin arasinda "what?" der (I will take what? I will take my books. I will do what? I will teach mathemathics.) Bu "what?"larin karsisindakine yonelik bir soru olmadigini zamanla anlar insan.
Mister Baker benden hep turkce ogrenmek ister, turkce bir kitap gosterdigimde ya da turkce konustugumdaysa, "ya ne enteresan dil bee" diyerek begenisini ifade eder.
Mister Baker'in en buyuk hayali Avrupa'ya gelmektir, gelsem Turkiye'ye ne yapabilirim ki diye sorup durur bana.
Mister Baker sabah altida kapimin onune gelip "Madam Sedaaa!" diye beni derse cagirir, bilmez ki saat alti madam Seda'ya gore hala gece demektir.
Mister Baker daima gulumser, anlatir da anlatir, koyunden, kendisinden, hayallerinden bahseder..
Mister Baker'a bana ogrettikleri icin oylesine mutesekkirim ki...

Uganda'da Ne Yenir-2

2009-07-19T01:51:00.000-07:00

Ogretmenlere Turkiye'de tutku meyvesi, mango, avokado gibi meyvelerin bulunmadigini soyledim. Hemen cocuklara cesitli meyveler getirmesini soylediler ertesi gun icin. Gelen meyvelerden bir tanesi "jack fruit" ogretmenler ve ogrenciler arasinda paylasildi. Kavunu andirmakla beraber cok mayhos bir tadi var.
Seker ihtiyacimi ise seker kamisindan karsiliyorum:)
resim 1> Matooke tasiyicilari
resim2> Jack Fruit
resim3> Mis gibi seker kamisi

Bu Nasil Karinca Yuvasi

2009-07-19T01:45:00.001-07:00

Bu onunde poz verdigim sey de nedir diye merak edenler: bu bir termit (bir karinca turu) yuvasi! Gerci su ana dek tek bir karinca gormedim cevresinde dolasan, ogrendigime gore cogunlugu terk edilmis bu yuvalarin. Bizim koydeyse her yerde bu yuvalar!

Kotunun de Kotusu Varmis!

2009-07-19T01:32:00.001-07:00

Cuma gunu bizim okulun muduru(kendisi tanidigim en matrak insanlardan biri) beni bak cok onemli bir yere goturecegim seni hadi hazirlan gel diye kandirdi. Hatta yanina defter al not falan alirsin diye ekledi. Egitim Merkezi diye bir yere gittik: bir sinif hazirlamislar, icine yepyen siralar, birkac poster koymuslar, iste boyle olmali sinif dedigin diye sergiliyorlar. Her goren de ay iste evet boyle olmali diye onayliyor. Yahu iyi bir egitim ortaminin nasil olmasi gerektigini tahmin etmek zor degil, asil o noktaya nasil ulasilacagina dair fikir uretsenize! Bir de ismis gibi bir saat yol geldik ornek sinifi gormek icin!
Egitim Merkezi'nin tam yaninda bir de ilkokul var, onu da ziyaret edelim dedi bizim mudur. Ben diyordum ya hani bizim cocuklarin hicbir seyi yok diye, yanilmisim, bizim okulun durumu bayagi iyiymis megerse. Bu seferki okulda sira yok, hic yok hem de. Cocuklar yerlere yatip yaziyorlar. Defter yok yarisinin onunde, ust bas perisan zaten. Hatta olanlari sayayim: tavan, ogrenciler, ogretmen. Olayi daha da dramatiklestirmemek icin fotograf cekmedim. Onun yerine ogretmenlerden birinin dunya tatlisi kizinin fotografini koyuyorum.

Kurufasulye'ye Doydugum An!

2009-07-18T05:32:00.000-07:00

Babamlarin anlattigi yoksunluk gunlerindeymis gibi hissediyorum, yag kasik kasik satiliyor bakkal bile diyemeyecegim ufacik dukkanda. Sadece temel seyleri bulabiliyorum: tuz, seker, muz, kibrit, yapistirici (hersey tekrardan kullanildigi icin temel bir ihtiyac tabi). Kurufasulye ve matooke'nin haricinde yiyecek bir sey bulmak imkansiz. iki saat yurume ve 1 saat otobus macerasini goze almazsam tabi...

Kurufasulyemi kasikladigim 2 masali lokantaya her girdigimde cocuklar kapidan beni gozetliyorlar merakla, gelin iceri dedigimde kacisiyorlar, durmadan el salliyorlar, yarim saat otursam orda, yarim saat kapinin onunden ayrilmadan el salliyorlar bana!

resim 1> Kurufasulye'ye doydugum an!

resim 2> Lokanta sahibinin oglu, gordugum en kucuk Ugandali -3 haftalik!

resim3> Cocuklar beni gozetlerken

24 TL'yle Kurulan Hayaller

2009-07-18T05:18:00.001-07:00

Merasimi ziyaret eden Luganda Bolgesi'nin (Kampala ve cevresini kapsayan kisim) baskani bizim okulu da sereflendirdi. Konusmalari sirasinda cocuklar bir ara cok heyecanlandilar, baskan o sira pencereleri yaptiracagini soylemis megerse. Onunla beraber gelen bir kac onemli hanim da okula para bagisladilar, ogretmenler de dahil herkes havalara ucustu. Bagislanan parayi (30.000 siling, turk parasiyla 24 TL) Baker cocuklara gosteriyor, cocuklar ne istersiniz ne alalim okula diye onlarin goruslerini aliyordu. Cocuklar, drum (darbuka gibi vurmali calgi) alalim, dans kiyafetleri alalim dediler. Biri, yetimhanede kalan arkadaslarimiza verelim dedi. Bu cocuklarda en sevdigim sey, asla simarik olmamalari. Ufacik bir saygisizlik ya da simariklik gormedim geldim geleli. Susun bile demiyorum, siralarina oturup gozumun icine bakiyorlar siniftan iceri her girdigimde. Hele bir de drama dersi var dedigimde bir kosuslari var ki, ne mutlu bana:)

resim 1> Bizim okul:)

resim2> Baker cocuklara parayi gosterirken

resim 3> matematik ogreniyoruz:)

Cenaze Merasimi

2009-07-18T05:08:00.000-07:00

Nina'nin onemli akrabalarindan biri vefat etti. Cuma gununun sabahini cesitli dersler vererek/izleyerek, ogleden sonrasini ise cenaze merasimine katilip,defiye katilarak gecirdim.Koyde insanlarin bana bakisi cok tuhaf, mzungu kelimesini bile duymamislar, o kadar uzaklar beyaz tenli kavramina. Her gorduklerinde bastan asagi suzuyorlar beni.. Cenaze merasiminde de bu adet bozulmadi, merhumun kendisinden fazla ilgi cektim heralde! Bu arada vefat eden kisi 78 yasindaymis, hani 52'ydi ortalama yasam suresi Uganda'da!!

Merasimde herkes sirayla cikip merhum odakli bir konusma yapti. Sonra tabut icindeki olu, isteyenlere gosterildi. Durmaksizin muzik caldi olu evinde 2 gun boyunca (geceleri bile!), olu isteyenlere gosterilirken dans edenler oldu muzik esliginde. Vefat eden kisi hristiyan ama musluman akrabalar da oldugundan iki dinin de adetleri az cok uygulaniyor cenaze toreninde. Vefatin 40. gununde yemek verilekmis mesela. Din olgusuna yakinda daha ayrintili deginecegim, cok anlatilacak hikaye var burada!

resim> Cenaze'yi defnederken

Esukanesi'de Drama Dersleri

2009-07-18T04:42:00.000-07:00

Ikinci gun koydeki yoksunluklari fark etmeye basliyorum. Oyle ya elektrik yok burada (dolayisiyla elektrikle calisan hic bir alet), su yok (icme suyu bulmak icin binbir strateji gelistirmem gerekiyor), yiyecek olarak barbunya, matooke, posho ve tatli patates haricinde hicbir sey yok, 365 gun boyunca her ogun bunlar yeniyor ve hazirlanan yemekler hep ama hep ayni. insan hiv merak etmiyor acaba aksam yemeginde ne var diye. belli cunku. Isin garibi bu sadece benim garibime gidiyor.Siniflarin penceresi yok, cocuklarin ayakkabisi yok, derse baslayacagim cocuklarin oturacak sandalyeleri yok!! Kagit istedim bir ogretmenden ici aciyarak verdi. Bu olaydan sonra artik her seyi kendim disardan almaya karar verdim.

Simdi cocuklari yakindan tanimama firsat veren drama derslerinden birkac anekdot: cocuklara simdi bir seyden cok korkalim, ne olsun bu sey dedigimde verilen cevaplar: aslan, fil, yilan, bukalemun,yamyam ! eh, Afrika burasi..
Bir karakter yaratalim dedigimde canlandirilanlar: AIDS'li bir kadin, vitamin eksikliginden olusan bir hastaliga yakalanmis bir cocuk. Karakter yaratalim dedigimde hep hastaliklar uzerinden bir seyler uretiyorlar. Birisine cok sinirlenelim, kizalim dedigimde cocuklarin cogu onu taciz eden, ona kotu muamelede bulunan birine sinirlendi. Tum bu ornekler onlarin dunyalarina girmem icin irili ufakli kapilar oluyorlar onumde acilan...

resim 1> Bakkaldan aldigim 5 kasik yag ve ben:)

resim 2> mister Baker ve ben ders programimi tartisirken

resim 3> cocuklarla drama dersi 1

resim 4> cocuklarla drama dersi 2

Masaka Yolculugu, Ekvator ve Esukanesi

2009-07-11T07:17:00.000-07:00

Carsamba sabahi calisacagim okula dogru yola koyulmak icin 7'de uyanip Nina'nin ofisine gittim. Nina, okulun kurucusu, koyde annesinin sahip oldugu arazinin uzerine bu okulu kurmus. Esukanesi Ilkogretim Okulu'ndaki cocuklarin yuzde 70'e yakini yetim ve bu cocuklardan para alinmiyor. Onun disindakiler cok sembolik bir ucret oduyorlar ve okul bu sekilde kendini donduruyor.

Okulun hemen yanindaki derme catma evdeyse bakacak kimsesi olamayan yetimler kaliyor. Benim de odam bu evin icinde.

Esukanesi'ne gecmeden once dillere destan yolculugumdan bahsetmek istiyorum. Yolun henuz yarisina gelmemistik ki trafik polisi durdurdu arabamizi ehliyet kontrolu icin, iste o vakit ogrendim ki Nina'nin soforunun ehliyeti yokmus! Varmis da gecici olarak el konulmus mu ne, sonuc olarak o vakit yok yani... Eh ne olacak? Polis her yerde polis, ya odersen ya da mapusu boylarsin diyor gicik gicik. Nina parayi odemek istemedi cunku bir onceki olayda ehliyetin haksiz yere alinmis oldugunu iddia ediyordu. Ben ne olacak acaba diye dinlerken Nina-polis diyalogunu (her ne kadar Luganda dilinde olsa da) soforun coktan mahkemeye goturuldugunu ogreniyorum. Nina, 200 metre ilerdeki mahkemeye suruyor (boyle acikta, bakkal gibi mahkeme!) ve ayakustu bir de Uganda'da mahkeme salonu neye benzer, dava nasil gorulur ogrenmis oluyorum.

Hakim geliyor, herkes ayaga kalkiyor, onlarca kisi var kucucuk salonda, hakimin onundeki masaya yarimyamalak sarilmis musamba eskimis yirtilmis, copten cikarilip masanin ustune konmus sanki. Hakimin arkasindaki kapinin kilidi bozuk, ruzgardan yararlanip klaaak diye vuruveriyor iki dakikada bir. Suclular serilmisler yere elleri kelepceli, ayaklari toza gomulmus, umutsuzca bakiniyorlar etrafa.

Salonda bu kadar kisi varken asla bize sira gelmez diye dusunurken Nina'yi hemen aldi hakim. Kacis yok, odedi parayi Nina, bizim sofor serbest birakildi neyse.

Bir ara durdu sofor, iste ekvator cizgisindeyiz! Bu arada benimle beraber Elisa ve Paolo (inanilmaz tatli 2 italyan) da okula geliyorlar ama birkac gun kalacaklar sadece. Vee Guney yarimkureye ayak basmis oldum boylece:)

Masaka'ya vardigimizda yarim saat daha yol almamiz gerekti okulun bulundugu koye ulasmak icin ve muz agaclarini eze eze yaptigimiz yolculugun sonunda Esukanesi Ilkogretim Okulu'ndaydik iste.

Herhalde hayatimda hickimse boylesine sicak hosgeldin dememistir bana. Tum cocuklar cevremde, bir hareketime, agzimdan cikan tek kelimeye bitiyorlar, gulusuyorlar suratlarini kapatip, bakmaya utaniyorlar.

Mudurun tesvik etmesiyle bizlere bir gosteri sundular oracikta, sarki soyluyorlar, dans ediyorlar cilginca, sonra biz de katildik aralarina yarim saat dans ettik onlarla.

Hele ogretmenler, bu kadar mi cizgi film kahramani olunur! Biri de ciksin ay ne gicik tip diyeyim, yok boyle bir sey, herkes bana yardimci oluyor, hep kibarlar, hep gulumsuyorlar, durmaksizin tesekkur ediyorlar buraya geldigim icin.

Ve ben aksam (evet aksam dersleri var burda) ilk dersimi veriyor, acilari anlatiyorum.

resim1> Esukanesi ogrencileri Paolo Elisa ve ben
resim2>Hep beraber dans ederken
resim3> Ekvator'da Elisa ve ben:)

Masaka Yollari

2009-07-07T06:56:00.000-07:00

Bana Masaka yollarina dusmek dustu, yarin sabah okulun mudurelerinden biriyle beraber yola koyuluyorum, bir bucuk ay orada kalacagim...
Internete girmek kolay olmayacak ama bloga yazmaya mutlaka devam edecegim, en azindan hafta sonlari koyde olmadigim vakitlerde..Bu arada bu okula altmislardan sonra giden ilk gonulluymusum hatta bu koye o zamandan beri ugrayan ilk beyaz tenli bile olabilirim, mudure hanim beni cok fazla ilgi goreceksin sasirma aman diye uyardi!

Hoscakal Kampala, merhaba Masaka!

Bujungali selalesi ve Jinja

2009-07-05T16:50:00.000-07:00

Jinja Jinja diye anlatip duruyorlar nedir bu Jinja? Kampala baskentse, Jinja'da macera baskentiymis elimdeki rehbere gore. Belki dogru ama sadece kesenin agzini bol acarsan...

Jinja'nin cok yakinindaki Bujungali selalelerini gormek cok da buyulemedi beni acikcasi, belki rafting ya da kayak gibi bir aktivite yapmak daha cekici kilabilir selaleyi, ama bunlar da hep mzungulara hitap ettiginden fiyatlari normale gore cok cok yuksek.

Gerci ben Jinja'yi macera merkezi olmasi nedeniyle degil de sakinligi, motorsikletliden fazla bisikletlilerin dolastigi yollari (bisikletler de taksi niyetine kullaniliyor burada tipki boda boda'lar gibi) ve her kasabada-koyde olan o simsicak havasi nedeniyle sevdim.

Tipki Kampala'da oldugu gibi Jinja'da da oldukca fazla bir hindistanli (asyali genel anlamda) populasyonu var ve Ugandalilardan cok daha iyi hayat sartlarina sahipler, Ugandalilar tarafindan da pek sevildikleri soylenemez. Onlari mzungulardan yani beyaz tenlilerden cok daha ayri bir yere koyuyorlar. Hatta duydugum bir hikayeye gore

Johannesburg'daki hindistanli nufusunun zenginligi yerel halki o kadar rahatsiz etmis ki, ici AIDS'li kan dolu siringayi kalabalik yerlerde hintlilerin kollarini batiriyorlarmis onlari ulkeden kacirmak icin. Ugandalilarsa bu tur bir deliligi henuz akillarindan gecirmemisler neyse ki.

Jinja'da iki amerikali kadinla tanistim, onlardan biri olan Kendra buraya misyonerlere katilmak icin gelmis, bakmis kafalari uyusmuyor kendine baska bir amac aramis Uganda'da kalmak icin. Simdi kuzeydeki catismalardan kacip Jinja'ya yerlesen kadinlara cesitli esyalari nasil uretebilecekleri konusunda ders veriyor. Canta, pantolon (bizim de ki iste'dekinin aynisi!), turlu esarplar...Hem kumaslari ozel bir yontemle boyuyorlar hem de belli dikis teknikleri ogretiyor onlara Kendra. Sonra da onlari internet araciligiyla ve Amerika'daki iletisimde oldugu magazalar araciligiyla satiyor. Graci ise ona yardima gelmis, kadinlara ingilizce ogrenmede yardimci oluyor ve Kendra'ya yardim ediyor.

Ben de onlarin atolyesini ziyaret edeyim dedim, pek fazla kadin yoktu gittigimde ama Julia'ya kardesinin sacina ''afrikan stili'' sekil vermesine yardim ettim biraz, tum saci yapmak on saat civarinda suruyormus!

Maalesef kumaslari nasil boyadiklarini goremedim, boyayi koyacaklari tencerenin dibinin delik oldugunu fark ettik son anda..!

Aksama dogru Victoria Golu'ndeki Nil'in kaynagina dogru bir gideyim dedim, bir de baktim bir cocuk toplulugu, tutmuslar ogretmenlerinin elinden yuruyorlar minik minik adimlarla. Biri bagirdi arkamdan ``Mzunguuu!!``Dondum efendim dedim, nasilsin dedi, iyi misin? Bizim evimizi ziyaret etmek ister misin, dedi. Su su yetimhanede kaliyoruz diye acik adresi de verdi! Yahu bu cocuk dort yasinda mi? Ben bunu alsam da memlekete gotursem ya, Ayse yenge getireyim mi ister misin:)))

resim 1> Bujungali Selalesi

resim2>Selale kenarinda bir akrobasi gosterisi

resim3> Kendra'nin ogrencilerinden biri, t-shirtu ve benim dilim!

resim4>Julia'ya yardim ederken

resim5> Yine Maribular bu sefer agacin uzerinde

Festival Zamaniii !

2009-07-05T15:41:00.000-07:00

Wilson sagolsun beni Kampala'da olan biten herseyden haberdar ediyor, gecen gun oldugu gibi... Afrika'da yasayan hayvanlarin bir kisminin canli, bir kismininsa iskelet olarak sergilendigi bir festivale dustu yolumuz. Hayvanlarin haricinde Uganda'nin en mukemmel mankenlerinin sergiledigi bir podyum sov da vardi. Ama bu iste bir gariplik vardi, nerde bizim mankenleeer, nerde buranin mankenleri.. Bizde olsa hayatta sahneye adimini atamayacak kizlar burada top-model! Wilson'a sormadan edemedim yahu nedir Ugandalilarin guzellik anlayisi, diye. Aha iste onundeki mankenler dedi. Bana biraz kisa geldiler ama herkesin guzellik anlayisi farkli tabi, cok laf etmemek lazim...

Bu arada Ugandalilarla iletisimim bir acayip, ingilizcelerini anlamakta cidden zorlaniyorum. Ben ki ingiliz aksanini bile anlayamam dogru durust bir de Uganda'ya gelmisim! Her Ugandaliyla konustugumda agzim acik gozlerimi portletmis, dikkatimin son noktasinda yakaliyorum kendimi. Ama yine de iletisiyoruz bir sekilde... Yetimhanedeki cocuklarlaysa zannediyorum ortak bir dil yakalamak guc olmayacak.

Modellerin gosterisinden sonra etraftaki cocuklar bir sahneye attilar kendilerini ki! Ay ben boyle bir dans etmek gormedim, dogustan mi biliyorlar dans etmesini bu cocuklar ne?

Festivalden sonra eve donerken ve saga sola bakinirken bir parkta cimlerin uzerinde kocaman bir kus gordum, iki adim ilerisinde insanlar piknik yapiyorlar. Bu ne boyle heykel falan olmali diye dusunurken gordugum seyin bir Marabu kusu oldugunu anladim. Benim boyumun yarisi kadar ama kus!! Burasi hayvanat bahcesi mi ne??! Bir de upuzun gagasini gostere gostere etrafi kolacan ediyor gayet kendinden emin. Ben sasiradurayim, bir de sok yasadigimi goren Ugandalilarin bir gulusu vardi ki bana! Gormedim yahu ayip mi daha once bu kadar buyuk kus sehrin ortasinda, tabi sasiririm !!

resim1> mankenler podyumda salinirken
resim2> en cok alkis ve vaaaaaov alan manken
resim3>muhtesem cocuklari izlerken
resim4>marabuuu

Uganda'da Ne Yenir?

2009-07-05T14:27:00.000-07:00

Evet yavastan Uganda'yi anlatmaya

baslayabilirim artik.

Bir kere Ugandalilar cok sempatik ve sicakkanli insanlar, turistim diye etrafimi saran, zorla bir sey satmaya calisan ya da herhangi bir sekilde beni rahatsiz eden kimseye rastlamadim simdiye dek. Beyaz tenli olmam nedeniyle cok daha fazla ilgi cekecegimi saniyordum ama yanilmisim. Yine de bircok kisi donup ''hey mzungu, how are you?'' diye sormayi ihmal etmiyor, ozellikle de cocuklar! Mzungu demek, beyaz tenli demek. En baslarda bunun bir cesit asagilama oldugunu dusunmustum ama zamanla hic de oyle olmadigini, tamamen notur bir cagirma sekli oldugunu anladim.

Zamanla bu kelimeye o kadar alistim ki gittigim yerlerde kendimi Seda degil mzungu olarak tanitacagim neredeyse!

Kampala'ya varir varmaz ertesi gun hemen yetimhanede calismak icin iletisime gectigim organizasyona ugradim, oyle sansliyim ki koca Kampala'da kaldigim yerle (Meltem'in evi) organizasyon neredeyse ayni sokakta cikti! Beni cok cok iyi karsiladilar, biraz neler yapabilecegimden, nasil katki saglayabilecegimden konustuk. Kampala'ya 3 saat kadar mesafede bulunan Masaka yakinlarinda bir koyde calisip calisamayacagimi sordular, severek kabul ettim. Zaten Kampala'nin kalabaligini ve hava kirliliginin son safhada oldugunu gorunce sehir curcunasina hic bulasmamak cok cekici gorundu. Elektrigi falan yokmus gidecegim yerin, aksam mum isiginda hikayeler anlatacagiz artik birbirimize cocuklarla karsilikli oturup:)

Masaka'da bulunan bu okul, sadece yetimlere egitim veriyor ama surekli kalan 30 kadar yetim cocuk varmis yatakhanede, digerleriyse ya anneleriyle ya da babalariyla evlerinde kaliyorlar ve bu okulda egitim goruyorlar. Toplam 300 cocuk okuyormus okulda, mis mis diyorum cunku ancak onumuzdeki hafta kendim gidip gorebilecegim.

Organizanun kurucularindan Wilson ve Samcagece sehri kesfetmemde fazlasiyla yardimci oldular. Tabi ben hemen geleneksel yemekleri tatmaya giristim ve sanirim 3 gunde Kampala'da bulabilecegim her turden yemegi tattim! Gercekten de yenilebilecekler cok kisitli, her lokanta hemen hemen ayni seyleri sunuyor. Simdi burada yenilebileceklerin bir listesini yaziyorum:

1-Matooke (yani patatese benzer ezilmis muz, aman ha bizim muzlar gelmesin akliniza tamamen farkli bir sey, pilavla beraber yeniliyor)

2-Rice (bildigimiz pirinc pilavi)

3-Sweet Potatos (adi ustunde tatli patates, ama sonradan tatlandirilmis degil)

4-Red Beans (barbunya)

5-Green Beans (kurufasulye diyorum ben)

6-Posho (Unla yapilmis bana gore hic bir tadi olmayan sutlac kivaminda ekmegimtrak bisi (-evet dogru anlatamadim!-)

7-Groundnut Sauce (Yer fistigi sosu, inanilmaz lezzetli bisi, pilavla karistirip yeniyor)

Bunlarin disinda balik ve et.

Budur Uganda mutfagi. Ekmek de yemiyorlar hic yemegin yaninda, matooke yiyiyorlar onun yerine -ki bu muzu ekmek yerine mideye indirmek demek-.Sahsen ben barbunya-pilav ikilisinden sasmiyorum, bir de guzel yapiyorlar ki barbunyayi ufff!

Et yemedigimden midir nedir hic sorun yasamadim yemeklerle ilgili, Suriye'deyken daha gidisimin ikinci gununde cektigim sancilari hatirliyorum da!

Asil bir de meyveler var ki! Mango, avokado, tutku meyvesi (passion fruit diyorlar valla), ananas, papaya... Sabah aksam meyve tuketebilir insan burada, o kadar cesit var ve gercekten cok lezzetli her biri.

resim 1> Boda bodanin uzerindeyken (buranin taksi mantigiyla isleyen motorsikletlileri)

resim 2> Wilson'la bir lokantada Uganda yemekleri onumuzde

Kampala Kampala Guzel Kampala

2009-07-03T08:22:00.000-07:00

Uzuun bir yolculuktan sonra en sonunda Kampala'dayim!
Nerden baslayayim bilemiyorum, Sabiha Gokcen'de once cikisima izin verilmemesinden mi (Uganda ve Uruguay bir karisti ki sormayin, bana Bruksel'den Uruguay'a ucus yokmus diyorlar ben orada yirtiniyorum yahu ne Uruguay'i Uganda Uganda diye!) yoksa Bruksel'den kalkan Uganda ucagima gec kalisimi mi, hem de 1 gun bekledikten sonra ?!
Uganda ucagima kan ter icinde bindigimde bir tek ben heyecanliydim sanirim, herkes birbirini taniyor gibiydi, hatta ucak kalkti millet tuvalet kenarlarinda kalkip sohbet etmeye falan basladi yahu bar mi burasi ucaga binmenin de bi adabi var:)) Bir ara kafami kaldirdim baktim yolcularin yuzde ellisi ayaktaydi, herhalde yolculuk da on saat kadar surunce boyle oluyormus.
Ucakta kurdugum tum hayallerden sonra Kigali aktarmali Uganda'ya vardim. Entebbe havaalanindan Kampala'ya gece karanliginda tek gorebildigim yollardaki boda bodalar (buranin taksi gibi calisan motorsikletlileri) ve ooylesine sokaklarda volta atan Ugandalilardi.
40 dakikanin sonundaysa Meltem'in evine vardim!
Sarayina mi demeliyim, kocaman bir ev bahceli, bir suru hayvanli, Meltem desen bir evliya mubarek!!

Uganda'ya Bir !

2009-06-28T13:17:00.000-07:00

Yarın sabahtan yola çıkıyorum: yolculuğum tam 2 gün sürecek hahaha! Önce Brüksel'e gidip hiçbir yere ait olmayan bir odada 1 gün bekleyerek sınırlarımı zorlayacağım. Ertesi günse Uganda uçağıma bineceğim (mi acaba?)

Uganda'da Tiyatro

2009-06-20T04:58:00.000-07:00

Bir yere gidip oranın tiyatro geleneğini anlamamaya çalışmak olmaz.

Hele bir de gidilecek yer bir Afrika ülkesiyse!

Sevinçlerini, hüzünlerini, korkularını, inançlarını ve hemen her türlü duyguyu senelerce müzik, dans ve dramayla ifade etmiş bir coğrafyaya gidiyorum. Beni en kendimden geçiren müziklerin üretildiği, danslarına hep imrenerek baktığım -ama hiç öğrenme şansımın olmadığı-, en sevdiğim müzik aleti djembenin anavatanına gidiyorum!

Tüm bu güzelliklerin sadece parasını ödeyip de şaşalı salonlara girmeye hak kazananlarca erişilebilir olmadığı bir ülke var hayalimde.Dansı, her türden müziği ve dramayı hayatın tam ortasına düşmüş bulmayı diliyorum.

Aslında benim orada yapmak istediğim AIDS konusunda özellikle çocukları bilgilendirmeye yönelik, yerlilerden oluşan bir tiyatro grubuna katılmaktı. Çok da güzel yazıştık grup üyeleriyle. Ama son yazışmalarımızda bu sene sponsorlarını kaybettiklerini, bir oyun çıkaramayacaklarını yazdılar. Yine de mutlaka gel görüşelim diye de eklediler. Mutlaka bulacağım onları, bana böyle güzel satırları yazan kişileri nasıl ziyaret etmem ki: "What you should know is that if you are to Uganda, you are coming home, so do not worry you will be meeting your brothers and sisters." Haksız mıyım heyecanlanmakta?

Uganda Hakkında Biraz Bilgilenelim

2009-06-20T03:48:00.000-07:00

Gitmeden önce kütüphaneden Uganda'yı enine boyuna anlatan harika bir kitap buldum, hem ondan hem de bulduğum diğer kaynaklardan yararlanarak biraz anlatmaya çalışacağım Afrika'nın İncisi'ni (böyle diyor Uganda için Ugandalılar)

Uganda, Afrika'nın doğusunda bir ülke. Çevresinde Kongo, Kenya, Ruanda, Sudan ve Tanzanya bulunuyor, ülkenin güney kısmı Afrika kıtasının en büyük gölü olan Viktorya Gölü'nün geniş bir kısmını kapsıyor. Kampala, yani Uganda'nın başkenti, ülkenin güneyinde, Viktorya Gölü'nün hemen kıyısında kalıyor. Benim de kalacağım yer başkent, ama zamanımın büyük bölümünü geçireceğim yetimhane Kampala'ya oldukça yakın kırsal bir bölgede bulunuyor.

Ülke ekvator üzerinde olması ve yüksekte bulunması nedeniyle diğer Afrika ülkelerine nazaran daha ılımlı bir iklime sahip. Uganda'da yağış miktarları ve sezonları kuzeyde ve güneyde değişiklik gösteriyor. Benim kalacağım Kampala'da ve diğer güney bölgelerde nisan-mayıs ve ekim-kasım arasında yağış oluyor, diğer zamanlardaysa nispeten daha kuru.

Uganda'nın nüfusu yaklaşık 25 milyon ve ortalama yaşam süresi 52. Yaşam süresini azaltan etkenler, fakirlik, savaşlar ve tabiki AIDS.

"Orada insanlarla nasıl anlaşacaksın?" sorusu Uganda'ya gittiğimi söylediğimde en çok sorulan sorulardan biri: ülkenin resmi dili ingilizce ve medyada, yargıda bu dil kullanılıyor, okullarda eğitim ingilizce. Ama ingilizce elbetteki İngiliz kolonilerinin ülkeye gelmelerinden sonra yayılmış bir dil. Ülkede konuşulan diğer diller Luganda ve Svahili (hani Aslan Kral'da konuşulan dil, hakuna matata!). 1970'lerde bu iki dilden birini resmi dil olarak seçme girişimi olmuş ama her etnik kendi dilini desteklediği için herhangi bir sonuç alınamamış. İngilizce'nin Kampala'da ne kadar geçerli olduğu konusunda pek bir fikrim yok, bakalım gidip göreceğim.

Uganda, Afrika'nın su kaynakları ve tarım alanları konusunda en şanslı ülkelerinden: kahve, çay, pamuk, tütün, şeker kamışı, bir kısmının adını ilk defa duyduğum (inşallah oraya gidince tadacağım) meyve ve sebzeler en önemli tarım ürünleri. Tavuk, keçi, koyun ve bunların yan ürünleri ve tabi ki balık da (Viktorya Gölü sağolsun!) Ugandalıların geçim kaynaklarından.

Ugandalıların oldukça büyük bir kısmı hristiyan (yüzde 85'i), daha sonra müslümanlar geliyor (yüzde 12'si), geri kalanı da Afrika Geleneksel Dinlerine mensup. Ve bla bla bla...

Uganda'ya Bir İki!

2009-06-20T03:44:00.000-07:00

Merhaba, benim adım Seda.

Hep kafamda olan gezdiğim yerleri anlatacağım bir site açma hayalimi nihayet gerçekleştirmeye karar verdim. Bu yaz Türkiye'de pek fazla bilinmeyen, adından söz edilmeyen bir ülke olan Uganda'ya seyahat edeceğim ve bir yetimhanede çalışacağım. Hayalim, Uganda'nın haricinde, Uganda'nın çevresindeki ülkeleri de görebilmek. Siteyi bir günlük gibi kullanmayı düşünüyorum, yaşadıklarımı, öğrendiklerimi, ilgimi çekenleri mümkün olduğunca fotoğraflayarak aktarmaya çalışacağım.

Şu an Uganda uçağımın kalkmasına on gün kadar var, ama hala gideceğime inanmakta güçlük çekiyorum. Bir geceden çok daha uzun sürecek bir rüyanın ortasına düşüyormuşum ya da kocaman, her renkten kitapların olduğu bir kütüphaneye bırakılacakmışım gibi sanki... Henüz kitapların yazıldığı dili bilmiyorum ama, kitapları okuyabilmem için önce onu öğrenmem gerek.

O kadar yabancıyım, o kadar uzağım ki keşfedeceğim kültüre, henüz emeklemiyorum bile. Elimde, içinde ne olduğunu asla tahmin edemediğim bir hediye paketi var, yaldızlı bir kağıtla paketlenmiş, üzerinde her renkten fiyonk, sallıyorum kutuyu ama tıkırtılar bana hiçbir şey söylemiyor, yepyeni bir hediye var içinde, heyecenlıyım, meraklıyım...